Varis yaygın bir o kadar da yanlış kanının aksine yalnızca yaşlı kişilerde görülen bir hastalık değildir. Varis her yaş grubundaki kadın ve erkeklerde görülebilir. Genç yaşta varis olma nedenleri arasında ilk sırada genetik yatkınlık gelir.

Genetik olarak bacak damarlarının varisleşmeye müsait bir yapısının olması özellikle mesleği gereği uzun süre ayakta duran kişilerde daha hızlı varisleşmeye yol açabilir. Bunun nedeni kirli kanı yukarı yönlendirmekle görevli olan toplardamarların içinde uzun süre kirli kan beklediğinde genişlemeye yatkın olan damar daha da genişler. Bununla birlikte karın içi basınçtaki artış, bacaklara aşırı yüklenmeye ve damarlarda varisleşmeye neden olabilir.

Varis Nedir?

Bacak toplardamalarının genişlemesi ve içindeki kapakçıklıkların fonksiyonunu yerine getirememesi durumu varis olarak adlandırılır. Damarlar genişledikçe normal bir damara göre gelişmiş olan kapakçıkların arası açılmakta olup normalde tek taraflı valv gibi çalışan kapaklar yetersizleşmekte, ayakta durulduğu ya da karın içi basınç arttığı durumlarda kirli kan bacaklara doğru hücum eder. Buna bağlı olarak venöz yetersizlik gelişir. 

Venöz yetersizlik durumunda varis ciddi ağrılar ile kramplar görülebilir. Venöz yetersizlik ilerleyen dönemlerde hastaların ayak bileklerinde yaralara, bazı hastalarda damar içi pıhtı ve akciğere pıhtı atması gibi sorunlara hatta ölüme kadar giden ciddi durumlara neden olabilir. 

Genç Yaşta Varis Olmasının Nedenleri

Genç yaşta varis oluşuma neden olan önemli etken genetik yatkınlık olmakla birlikte genç yaştaki hastalarda farklı nedenlere bağlı olarak da varis gelişebilir. Varis hastalığında aile öyküsü önemli olsa da çeşitli enfeksiyonlar, bazı travmalar gibi faktörler de rol oynayabilir. Genç yaşta varis oluşumunun nedenlerini şu şekilde sıralamak mümkündür:

• Genetik yatkınlık
• Cinsiyet
• Yaş
• Derin ven trombozu
• Gebelik dönemindeki hormonal değişiklikler
• Alt ekstremite travması
• Tromboflebit
• Uzun süre oturmayı ya da ayakta durmayı gerektiren bir meslek sahibi olunması
• Hipertansiyon
• Obezite
• Konjestif kalp yetmezliği
• Diyabet
• Hareketsizlik
• Sigara ve alkol tüketimi

Genç Yaşta Varis Belirtileri Nelerdir?

• Bacak ağrısı
• Bacaklarda, ayak bileklerinde ve ayaklarda şişme
• Bacaklarda örümcek damarları olarak da adlandırılan mor ya da mavimsi bir renklenme
• Huzursuz bacak sendromu
• Alt ekstremitede kramp
• Bacaklarda yanma ya da kaşıntı
• Küçük yaralanmalarda uzun süreli kanama olması
• Ayaklarda ya da bacaklarda dermatit oluşması
• Bacak damarlarında belirginleşme
• Genişlemiş venlerde pıhtı ve iltihap oluşması

Varis Türleri Nelerdir?

Varisin toplardamar varisleri, retiküler varisler ve telenjiektazi varisleri olmak üzere üç farklı türü vardır. Özellikle bacak, karın gibi geniş yüzeylerde mavi – mor renkte, belirgin şişlikler toplardamar varisleridir. Tedavi edilmeyen toplardamar varisleri estetik açıdan kötü bir görünüm yaratabilir ve kişinin yaşam kalitesini azaltabilir. 

Retiküler varisler genelikle bacak arkası ve diz kapaklarının çevresinde, küçük çaplı damarlarda görünen mavi – mor renkli damar belirginleşmeleri olarak tanımlanabilir.  Toplardamar varisleri ve retiküler varisler altta yatan birincil bir hastalık olmadan yeterince hareket etmemek, uzun süre ayakta ya da sabit kalmak gibi durumlardan kaynaklanır. 

Telenjiektazi varisleri diğer bir deyişle kılcal damar varisleri herhangi bir sağlık sorunu yaşatmamasına karşın kozmetik açıdan istenmeyen bir sorunla karşı karşıya kalınmasına neden olurlar. Özellikle yüzde görülen kılcal damar varislerinin tedavisi bu nedenle sıklıkla tercih edilir.

Varisin İlerlememesi İçin Neler Yapılmalı?

• Sürekli ayakta durmanızı ya da oturmanızı gerektiren bir işiniz varsa belirli aralıklarla yürümeyi ihmal etmeyin.
• Her gün düzenli olarak 30 ila 45 dakikalık yürüyüşler yapın.
• Alkol tüketmeyin.
• Yürüyüş dışında bisiklet ve yüzme gibi aktiviteleri yaşam tarzı alışkanlığı haline getirebilirsiniz. Ancak yüzme sonrası havuz kenarında ya da plajda güneş ışınlarına maruz kalmayın.
• Sauna ve hamam gibi yüksek sıcaklıktaki ortamlardan uzak durun.
• Bacaklarınızı soğuk suya sokarak masaj yapabilirsiniz.
• Akşamları ağırlık ve yorgunluk hissini azaltmak için bacaklarınızı yukarı kaldırarak istirahat edebilirsiniz.
• Doktorunuzun tavsiye ettiği varis çorapları varsa kullanımlarını ihmal etmeyin.
• Yüksek topuklu ayakkabılar kullanmayın.
• Kilo almamaya eğer fazla kilonuz varsa vermeye özen gösterin.
• Hamileyseniz 5. aydan sonra bacaklarınız yukarıda duracak şekilde istirahat edin.
• Hamilelik döneminde varis çorabı kullanmayı ihmal etmeyin.

Varisin İlerlememesi İçin Neler Yapılmalı?

• Sürekli ayakta durmanızı ya da oturmanızı gerektiren bir işiniz varsa belirli aralıklarla yürümeyi ihmal etmeyin.
• Her gün düzenli olarak 30 ila 45 dakikalık yürüyüşler yapın.
• Alkol tüketmeyin.
• Yürüyüş dışında bisiklet ve yüzme gibi aktiviteleri yaşam tarzı alışkanlığı haline getirebilirsiniz. Ancak yüzme sonrası havuz kenarında ya da plajda güneş ışınlarına maruz kalmayın.
• Sauna ve hamam gibi yüksek sıcaklıktaki ortamlardan uzak durun.
• Bacaklarınızı soğuk suya sokarak masaj yapabilirsiniz.
• Akşamları ağırlık ve yorgunluk hissini azaltmak için bacaklarınızı yukarı kaldırarak istirahat edebilirsiniz.
• Doktorunuzun tavsiye ettiği varis çorapları varsa kullanımlarını ihmal etmeyin.
• Yüksek topuklu ayakkabılar kullanmayın.
• Kilo almamaya eğer fazla kilonuz varsa vermeye özen gösterin.
• Hamileyseniz 5. aydan sonra bacaklarınız yukarıda duracak şekilde istirahat edin.
• Hamilelik döneminde varis çorabı kullanmayı ihmal etmeyin.

Varis Çorabı Nedir? Ne İşe Yarar?

Varis çorabı; bacaklardaki büyük varislerin neden olduğu ağrı, yorgunluk, kramp, yanma ve şişme gibi şikayetleri hafifletme amacıyla kullanılır. Varis çorabı varisi tedavi etmez, hastanın yaşam kalitesini artırmayı sağlar.

Varis çorabı kullanan hastalarda, varise uygulanan basınç her noktada eşit değildir. Varis çorapları yüksek basıncı ayak bileği ve çevresine uygular. Bacağın yukarısına çıkıldıkça basınç kademeli olarak azalır. Böylece kanın aşağıda birikmesi önlenir ve yukarı doğru akması sağlanır. İyi varis çorabı basınç seviyesi değişimi doğru tasarlanmış olan varis çorabıdır.

Varis çorabının uyku saati dışındaki tüm zamanlarda giyilmesi gerekir. Etkili yöntem hastanın uykudan kalkar kalkmaz, yataktan çıkmadan önce varis çorabını giymesidir. Bacaklardaki kirli kanın dokular arasında birikip kalmasını önleyen etkili bir çözüm olan varis çorabı hastaların varisten kaynaklanan şikayetlerini azaltır.