Kalbin vücuda yeteri miktarda kan pompalayamaması sonucunda vücut fonksiyonlarında ortaya çıkan bozulmalarla karakterize sağlık sorunu, kalp yetmezliği olarak adlandırılır. Kalp, her kasıldığında vücuda bir miktar kan pompalar. Pompaladığı kan sayesinde yaşamsal öneme sahip doku ve organların beslenmesini ve oksijenlenmesini sağlar. Birçok farklı nedene bağlı olarak gelişebilen kalp yetmezliğinde ise vücudun ihtiyaç duyduğu miktardaki kanın kalp tarafından pompalanamaması söz konusudur. Bu durumda başta akciğer olmak üzere vücudun farklı bölgelerinde sıvı birikir.
Kalp yetmezliği kronik olarak görülebilir ya da akut olarak gelişebilir. Kalp yetmezliği aslında kalbin yeterli kuvvette kasılmadığının ya da yeterli miktarda kanla dolmadığının bir habercisidir. Genellikle kalp damar hastalıkları, miyokardit, hipertansiyon, kalp krizi ve diyabet gibi rahatsızlıklar sonucunda kalp yetmezliği gelişir.
Kalp yetmezliği her ne kadar ciddi bir sağlık sorunu olsa da, erken dönemde fark edilmesi hâlinde kişi kaliteli ve uzun bir yaşam sürebilir. Tedavi edilmemesi halinde ise kalp yetmezliği yaşamı tehdit edecek düzeyde ciddi risklere neden olabilir.
Kalp yetmezliğinin görülme sıklığı erkeklerde daha yüksek olsa da, tedavi edilmemesi hâlinde ölüm oranının kadınlarda daha yüksek olduğu bilinmektedir. Kalp yetmezliğinin kalbin her iki tarafını da etkilemesi mümkündür. Kalp, vücudun tüm dokularına kan ulaştıramayınca genişleyip büyür. Vücudun ihtiyacı olan kanı pompalayabilmek için olması gereken ritimden daha hızlı bir şekilde kasılmaya başlar. Sonuç itibarıyla kan damarları daralır, dokular ve organlar da yeterli miktarda beslenemez. Kalbin çalışma düzeninin bozulmasına bağlı olarak doku ve organlarda kalıcı hasarlar ortaya çıkabilir.
Kalp Yetmezliği Nedenleri Nelerdir?
Kalp yetmezliği, temel olarak kalbin yeterince kan pompalayamamasından kaynaklanır. Pompalama fonksiyonunun yetersiz kalmasının nedeni, kalp kasının güçsüzlüğü ya da sağlıklı bir şekilde gevşeyememesi olabilir. Kalp kasındaki güç kaybına genellikle kalp kasının gevşeyememesi sorunu da eşlik eder. Özellikle diyabet ve hipertansiyon hastalarında ve ileri yaş grubundaki kişilerde kalp kasının gevşeyememesi sorununa tek başına da rastlanabilir.
Kalp yetmezliği halihazırda olan rahatsızlıklara ya da geçmişte yaşanan rahatsızlıklara bağlı olarak görülebilir. Kalbin zayıflaması ya da zarar görmesi gibi durumlarda kalp yetmezliğiyle karşı karşıya kalınabilir. Kalp, her iki atışı arasında tam kapasiteyle kan dolmalıdır. Aksi durum kalp yetmezliğine neden olabilir. Genetik faktörler de kalp yetmezliğinin gelişmesinde önemli bir etkendir. Yani ailesinde kalp yetmezliği öyküsü olan kişilerde kalp yetmezliği görülmesi riski daha fazladır. Aşağıda sıralanan rahatsızlıklar kalp yetmezliğine neden olabilir:
Kalp Krizi
Kalp krizi, kalp yetmezliğine neden olan rahatsızlıkların başında gelir. Kalp krizinin nedeni, kalbi besleyen damarlardan birinin tamamen tıkanmasıdır. Bu durumda kalp kasına oksijen ve besin maddeleri ulaşamaz, kalp kası hücrelerinin bir kısmı ise ölür. Geriye kalan sağlıklı kas dokusunun ise vücudun ihtiyacı olan kanı pompalamak için daha fazla kasılması gerekir.
Koroner Arter Hastalığı
Damar duvarlarında zaman içerisinde oluşan plaklar nedeniyle damarlar daralır. Bunun sonucunda kalp kasının gereksinim duyduğu oksijen ve besin maddelerini içeren kan azalır. Bu durum kalp yetmezliğine neden olmasının yanı sıra göğüs ağrısı ile karakterizedir. Yaşam tarzı değişiklikleri gibi basit önlemlerle bu durumu önlemek mümkün olabilir.
Hipertansiyon
Hipertansiyon yani yüksek tansiyon sorununun varlığında vücutta kan dolaşımını sağlamak için kalp daha fazla çalışmak zorunda kalır. Hipertansiyonun kontrol altına alınamaması ise kalp yetmezliği riskini artırabilir.
Kalp Kapağı Hastalıkları
Kalp kapakçıklarından birinde bulunan hastalık nedeniyle kalbin sağlıklı bir şekilde çalışması sekteye uğrayabilir. Kanın doğru yöne doğru pompalanması için kalbin daha fazla çalışması gerekir. Bu nedenle, kalp kapağı hastalıklarının kalp yetmezliğine neden olan ciddi bir hastalık olduğu ifade edilebilir.
Kardiyomiyopati
Kardiyomiyopati, bir kalp kası hastalığıdır. Kalp kasının sertleşmesine, kalınlaşmasına ya da kalbin büyümesine neden olarak kalp yetmezliği gelişmesine neden olabilir.
Miyokardit
Baktri, virüs, otoimmün hastalıklar, mantar ve farmakolojik ajanların neden olduğu miyokardit aynı zamanda kalp kası iltihabı olarak da adlandırılır. İltihap oluşumu nedeniyle kalp kası hücreleri bozulur ve kalp yetmezliği oluşabilir.
Konjenital Kalp Hastalıkları
Konjenital kalp hastalıkları doğuştan gelen kalp hastalıkları olup çoğu zaman yapısal anomalilere neden olur. Bu hastalıklar kan akışının bozulmasına ya da kalbin yavaşlamasına, buna bağlı olarak kalp yetmezliğine yol açabilir.
Akciğer Hastalıkları
Çoğu akciğer hastalığı, kanın oksijenlenme seviyesinde düşmeye neden olur. Ayrıca akciğer hastalığı olan kişilerin ayaklarında ödem ve karnında şişlik görülebilir. Kanın yeterince temizlenememesi dolayısıyla oluşan kalp yetmezliğinde genellikle kalbin sağ tarafı etkilenir.
Böbrek Yetmezliği
Böbrek yetmezliği, vücutta sıvı birikimine ve ödeme yol açarak kalp yetmezliği gelişmesine neden olabilir.
Kalp Yetmezliği Tanısı Nasıl Konulur?
Kalp yetmezliği belirtisi gösteren kişi doktora başvurduktan sonra kendisinden ayrıntılı bir tıbbi öykü alınır. Fiziki muayene ve kalp fonksiyonlarının değerlendirilmesini sağlayacak EKO yapılır. Ses dalgalarının kullanıldığı bu yöntemde kalp detaylı bir şekilde görüntülenebilir. Bu sayede olası hasar ya da yapısal bozukluklar belirlenebilir.
Kalp yetmezliğinin ayırıcı tanısı için bazı ek tetkiklere de gereksinim duyulabilir. Diğer kalp ve akciğer hastalıkları ekarte edilmesinden sonra kalp yetmezliği tanısı konulabilir. Tanının ardından vakit geçirmeksizin tedaviye başlamak önemlidir.
