Kaslı yapıya sahip bir organ olan kalp; göğüs kafesinde, göğsün orta çizgisinden biraz daha solda bulunur. Kalp hayati öneme sahip bir organ olarak günde ortalama 100 bin kez kasılır ve yaklaşık 8 bin litre kanı dolaşıma pompalar.
Kalbin yapısında meydana gelen herhangi bir bozukluğa bağlı olarak kalp kapak hastalıkları, kalp kası hastalıkları, kalp dokusunun beslenmesinden sorumlu koroner damarlarla ilgili kalp krizi gibi kalp hastalıkları ya da kalbin çeşitli iltihabi rahatsızlıkları ortaya çıkabilir.
Tüm dünyada sık tespit edilen ölüm nedeni olan kalp krizi, miyokardiyal infarkt olarak da adlandırılır. Kalbin oksijen ve besin desteğinden sorumlu olan koroner damarlardaki tıkanıklık ya da aşırı daralma dolayısıyla kalp kasına kan akışının kesilmesi durumu kalp krizi olarak tanımlanabilir. Kalp dokusunun yeterince kanlanamadığ her saniye, kalıcı hasar gelişmesi riski artar.
Kalp, istirahat sırasında dakikada 60 ila 80 kez tüm vücuda kan pompalar. Tüm vücudun kan ihtiyacını karşılayan bu organ, aynı zamanda kendisi de beslenmeli ve kan almalıdır. Kalbi besleme görevini, koroner arter damarlar üstlenir. Koroner arter damarların dolaşımında bir bozulma olması hâlinde koroner yetmezlik ortaya çıkar. Koroner yetmezlik tablosu; kişi özelinde koroner damarlardaki darlık tipine, derecesine ve yerine göre değişiklik gösterebilir.
Bazı hastalarda sadece fiziksel aktivite sırasında ortaya çıkan ve dinlenmeyle geçen göğüs ağrıları olabilir. Bazı hastalarda ise damarların ani tıkanmasına bağlı olarak gelişen ve şiddetli göğüs ağrısıyla başlayıp ani ölüme neden olabilen enfarktüs yani kalp krizi meydana gelebilir.
Kalp Krizini Tetikleyen Faktörler Neler?
Kalp krizine neden olan pıhtının ortaya çıkması için kalp damarında bir hastalık bulunması diğer bir deyişle ateroskleroz olarak da adlandırılan damar sertliği olmalıdır. Ateroskleroz; damarın iç çeperinde kolesterol, kalsiyum ve bağ dokusunun birikmesi ile karakterizedir. Biriken maddeler damar içinde darlık oluşturduğu gibi damar iç yüzeyinin pürüzsüzlüğünü de bozabilir. Pürüzsüz yüzey, pıhtı oluşmasını engelleyen bir faktördür. Yüzey pürüzsüzlüğü bozulduğunda her an bir pıhtı oluşması ve damarı tıkaması için elverişli bir ortam meydana gelir.
Vücudun pıhtı oluşumunu engelleyen ya da oluşan pıhtıyı hemen eriten mekanizmaları sayesinde risk azalır. Yüksek kolesterol, kontrolüz diyabet ve yüksek kan basıncı gibi faktörler bu sürecin bozulması ve her şeye rağmen damarı tıkayan bir pıhtı oluşması riskini artırabilir.
Kolesterol düşürücü ilaçları düzenli bir şekilde kullanmak, damar içindeki pıhtıyı oluşturan riskli yapıların bu özelliğini büyük ölçüde kaybetmesini sağlayabilir. Bu nedenle, damar sertliği olan kişilerde kalp krizi riski, kolesterol düşürücü ilaçların kullanılmasıyla belirgin bir şekilde azaltılabilir.
Sigara içilmesi ise tam tersi bir etkiye neden olur. İçilen her sigara, damar yapısında biraz daha bozulmaya neden olur ve üzerinde pıhtı oluşması riskini katlayarak yükseltebilir. Ani stres durumlarında diğer bir deyişle ani öfke ve üzüntü gibi durumlarda salgılanan hormonların etkisiyle kalp damarlarında ani pıhtı oluşması riski yükselebilir.
Kalp Krizi İçin Risk Faktörleri Nelerdir?
Ateroskleroz yani kalp damarlarındaki sertleşme ve kireçlenme, yaşlanma sürecinin doğal bir parçası olarak değerlendirilebilir. Genetik yatkınlık da bu süreçte etkili faktörlerden biridir. Çünkü bunlar, değiştirilemeyecek risk faktörlerdir.
Ancak yüksek kolesterol, yüksek kan basıncı ve yüksek kan şekeri gibi durumlarla mücadele etmek mümkündür. Bu risklerin kontrol altına alınmasıyla kalp krizi riski önemli ölçüde azaltılabilir. Sigara içmemek ya da bırakmak ise damar sağlığı açısından yapılabilecek faydalı hareketlerden biridir. Kilo kontrolünü sağlamak ve düzenli yürüyüş yapmak da sağlık açısından fayda sağlayabilir.
Kalp Krizi Nasıl Anlaşılır? Belirtileri Nelerdir?
Kalp krizi anında meydana gelen şiddetli göğüs ağrısı, aslında kalbin bir yardım isteği olarak düşünülebilir. Kalp krizi ağrısı genellikle göğsün orta kesiminde olur ve içten gelir. Sırta, kollara ve çeneye doğru yayılabilir. Terleme ve mide bulantısı gibi yakınmaların da eşlikçi olması durumunda vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir.
Kalp krizinin belirtileri bazen çok silik olabilir. Hatta sadece göğüste sıkıntı hissiyle seyretmesi mümkündür. Özellikle şeker hastalığı olan kişilerde şiddetli göğüs ağrısı yaşanmayabilir. Bu nedenle, kalp krizi teşhisi gecikebilir. Oysaki kalp krizinin ilk saatleri hayati açıdan kritik öneme sahiptir. Kalp krizi nedeniyle ölümlerin büyük kısmı ilk saatlerde olduğundan erken tıbbi temas çok önemlidir.
Kalp krizini ilk saatlerde risksiz atlatmak kadar önemli olan diğer bir konu ise kalp krizinin kalp kasına verdiği hasarı minimize edebilmektir. Bunun için de erken müdahale kritik derecede önemlidir.
Kalp Krizi Nasıl Teşhis ve Tedavi Edilir?
Kalp krizi şüphesiyle sağlık kuruluşuna başvuran hastanın EKG’sinde yani kalp grafiğinde kalp krizini gösteren temel bulgular olması durumunda kalp krizi yönetim süreci başlar. Bulguların çok belirgin olmaması hâlinde kalp enzimleri kısa aralıklarla kontrol edilmelidir. Enzimlerde yükselme tespit edilmesi durumunda ise kalp krizi geçirildiği kabul edilir. Tıkanan kalp damarını açmak üzere tedavi uygulanır.
Anjiyografi ünitesine alınan hastanın damar filmi çekilebilir. Daha sonra stent yöntemiyle damar açılır. Başvurulan sağlık kuruluşunda bu imkânlar yoksa acilen başka bir sağlık kuruluşuna sevk yapılması gerekir.
Kalp Krizi Ne Kadar Sürer?
Kalp krizi akut yani ani bir tablo olma özelliğine sahiptir. Damarın tıkanmasından sonraki dakikalar içinde göğüs ağrısı ve göğüste sıkıntı hissi ortaya çıkar. Genellikle bu durum birkaç saat kadar sürer. Krizin ilerleme hızı ve büyüklüğü hem hayatta kalma hem kalp kasında oluşan zarar gibi durumları doğrudan etkiler.
Sık görülen ise hızlı bir şekilde başlayan şiddetli göğüs ağrısıdır. Bazen ağrının gidip gelmesi söz konusu olabilir. Bazen de birkaç gün önce başlayan küçük küçük ağrılar olur. Sonra birden başlayan nispeten daha büyük bir ağrı görülebilir. Bu süreçler damar içinde pıhtı oluşması, vücudun pıhtıyı eritmesi, sonra yeniden oluşması ve bir noktada pıhtının erimemesiyle ilgili olabilir. Kalp damarının tıkanması ve kriz geçirilmesi son derece önemli bir süreçtir.
