Venöz yetmezlik, toplumda çoğu zaman yalnızca bacak estetiğiyle ilişkilendirilse de, altta yatan damarsal bozukluklar nedeniyle çok daha karışık bir tabloya dönüşebilir. Dolaşım sisteminin düzgün çalışmaması, zamanla varislere, doku ödemine ve hatta cilt ülserlerine kadar ilerleyebilen rahatsızlıklara neden olabilir.

Yapılan epidemiyolojik çalışmalara göre venöz yetmezlik, yaş ilerledikçe belirgin şekilde artış göstermektedir. Aşağıdaki grafikte, kadın ve erkek bireylerde görülen oranlar yaş gruplarına göre sunulmuştur.[1]

Venöz Yetmezlik Nedir?

Toplardamarlar, vücuttaki kirli kanı kalbe geri taşımakla görevlidir. Venöz yetmezlik, bu damarların görevini tam olarak yerine getirememesi durumunda ortaya çıkar. Damar duvarlarında genişleme ve kapakçıklarda gevşeme oluşur. Bu durum, kanın yer çekimine karşı yukarı taşınması gerekirken, tam tersi yönde, yani ayak bileği çevresinde birikmesine yol açar.

Uluslararası fleboloji dergilerinde yer alan geniş çaplı taramalara göre, 40 yaş üstü bireylerin yaklaşık %30’unda kronik venöz yetmezlik bulguları görülmektedir. Sorun ilerledikçe yüzeyel damarlarda belirginleşmeler, ağrı ve şişlik şikâyetleri de gündeme gelir. Damar sağlığına yönelik yaklaşımın ilk adımı doğru tanıdır. Bu tanı doğrultusunda yapılan müdahaleler genellikle varis tedavileri çatısı altında değerlendirilir.

Venöz Yetmezlik Belirtileri

Venöz yetmezlik belirtileri başlangıçta hafif şikayetlerle kendini gösterir. Ancak ihmal edildiğinde venöz belirtileri artar ve yaşam kalitesini doğrudan etkileyen bir hale gelir. Erken tanı, ilerleyici damar tıkanıklıklarının ve kronik cilt sorunlarının önüne geçilmesi açısından çok önemlidir. Belirtiler, damar içi basıncın artması ve çevre dokularda sıvı birikimiyle ilişkilidir:

• Gün sonunda artan bacak yorgunluğu
• Ayak bileği çevresinde dolgunluk hissi
• Gece krampları ve karıncalanma
• Kaşıntı, kuruluk ve ciltte koyulaşma
• Yüzeyel mor damar oluşumları

Bazı hastalarda bu damarlar ağrısız bir şekilde belirginleşirken, kimilerinde şiddetli baskı hissiyle birlikte ortaya çıkar. Bacaklarda görülen bu damar değişikliklerinin altında yatan mekanizmalarla ilgili ayrıntılı bilgiye Bacakta İnce Mor Damarlar Neden Olur? başlıklı yazımızda da yer verilmiştir.

Venöz Yetmezlik ile Varis Arasındaki Fark

Her varis, altta yatan bir venöz yetmezliğin göstergesi olabilir. Ancak her venöz yetmezlikte gözle görülür varis oluşacak diye bir kural yoktur. Yani venöz yetmezlik, bir dolaşım sorunudur; varis ise bu sorunun cilt yüzeyine yansıyan şeklidir. Bu farkın doğru anlaşılması, hastanın ne zaman hekime başvurması gerektiği konusunda da yol göstericidir.

Bazı bireylerde yalnızca ağrı, ağırlık hissi ya da gece krampları varken, bazı hastalarda bu tabloya genişlemiş damarlar ve şişlik de eşlik eder. Bu nedenle yalnızca görünür damarlar değil, beraberindeki fonksiyonel bulgular da dikkate alınarak kapsamlı değerlendirme yapılması gerekir.

Tanısı netleşmiş hastalarda, damarsal sorunun tipi ve derecesine göre varis tedavileri kapsamında müdahale planlaması yapılır. Hafif düzeyli olgularda destek çorapları ve yaşam tarzı düzenlemeleri tercih edilirken, daha ileri vakalarda girişimsel yöntemler gündeme gelebilir.

Venöz Yetmezliğine Kesin Çözüm Tedavisi

Her hastada venöz yetmezlik aynı şekilde seyretmediği için, uygulanacak tedavi planı da kişiye özel belirlenmelidir. Doppler ultrasonografi ile damarın hangi seviyede işlev kaybına uğradığı saptanır ve buna göre bir yol izlenir.

Hafif olgularda ilaç desteği ve basınç uygulayan özel çoraplarla şikayetler azaltılabilir. Ancak ileri düzey venöz kaçaklarında, damar içine uygulanan tıbbi ajanlarla damar kapatma işlemi gerekebilir. Bu noktada skleroterapi ve köpük tedavisi gibi yöntemler uygulanır. Muayenehanemizde uygulanan skleroterapi tedavisi ve varis köpük tedavisi yöntemleri, uygun hastalarda başarılı sonuçlar vermektedir.

Amerikan Damar Cerrahisi Derneği’nin 2022 tarihli çalışmasına göre, ultrason eşliğinde yapılan köpük skleroterapisinde semptom kontrolü sağlanan hasta oranı %87 olarak raporlanmıştır.

Venöz Yetmezlik Ameliyatı

Tedavinin cerrahi düzeye taşınması, genellikle yüzeysel damarların belirgin şekilde genişlediği ve minimal girişimlerle yanıt alınamayan durumlarda söz konusu olur. Damarın tamamen işlevini kaybettiği, ciltte ülser gelişiminin başladığı ya da pıhtılaşma riskinin yükseldiği vakalarda cerrahi yöntemler değerlendirilir.

Uygulanan teknikler arasında damar çıkarılması, kapakçık onarımı veya lazer destekli damar kapatma yöntemleri bulunur. Bazı hastalarda klasik cerrahi yerine minimal kesili damar ablasyonu da tercih edilebilir. Cerrahi karar, damarın derinlik düzeyi ve kapakçık fonksiyonlarıyla ilişkilidir.

Damar sistemine müdahale edilen cerrahilerde başarı oranı yüksek olmakla birlikte, dikkatli hasta seçimi önemlidir. Operasyonun planlamasında periferik arter hastalıkları ve eşlik eden damar tıkanıklıklarının da göz önünde bulundurulması gerekir.

Venöz Yetmezlik Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci

Venöz Yetmezlik Ameliyatı Sonrası dönem, tedavinin başarısını doğrudan etkileyen bir evredir. Cerrahiden sonra damar yatağının yeniden şekillenmesi ve basınç dengesinin sağlanması zaman alabilir. Bu nedenle hekimin önerdiği destek çoraplarının kullanımı ve belirli egzersizlerin aksatılmadan uygulanması önem taşır. İyileşme süresi hastadan hastaya değişir. Ancak genel durumu şu şekilde sıralayabiliriz:

• İlk 1 haftada ödemde azalma gözlemlenir.
• 2. haftadan itibaren yürüme konforu artar.
• 1 ay içinde çoğu hasta eski günlük aktivitelerine dönebilir.
• Damar içi kapanma işlemlerinde morarma ve sertlik bir süre devam edebilir.

Ameliyat sonrası dönemde sigara ve uzun süreli hareketsizlikten kaçınılmalıdır. Bazı hastalarımız ameliyat sonrası yaşadıklarını lazerle varis ameliyatı olanların yorumları başlığında paylaşmıştır. Bilgi almak için içeriğimizi okuyabilirsiniz.

Venöz Yetmezlik Öldürür mü?

Venöz yetmezliğin doğrudan ölümcül bir hastalık olduğu söylenemez. Ancak ihmal edilmesi durumunda ciddi komplikasyonlara zemin hazırlayabilir. Özellikle derin ven trombozu (DVT) gelişimi ve pıhtının akciğere atılması sonucu oluşan pulmoner emboli gibi durumlar, hayati risk taşıyabilir.

Bu nedenle, uzun süreli venöz şikayetleri olan hastalarda sadece şikayetlerin bastırılması değil, altta yatan damarsal dengenin korunması hedeflenmelidir. DVT gibi ilerlemiş tablolar hakkında daha fazla bilgiye derin ven trombozu sayfasından ulaşabilirsiniz.

Venöz Yetmezliğine Ne İyi Gelir? – Uzman Tavsiyeleri

Hastalığın her evresinde uygulanabilecek bazı destekleyici önlemler, şikayetlerin kontrol altına alınmasında etkili olabilir. Ancak bu önlemlerin bireysel farklılıklar dikkate alınarak planlanması gerekir. Muayenehanemizde sık önerilen bazı uygulamalar şunlardır:

• Gün içinde bacakları 20–30 dakika yukarıda tutmak
• Uzun süreli ayakta durmaktan ve hareketsiz kalmaktan kaçınmak
• Tempolu yürüyüş, yüzme gibi baldır kaslarını çalıştıran aktiviteler
• Sigaranın bırakılması
• Doktorun önerdiği şekilde basınçlı çorap kullanımı
• Vücut ağırlığını dengelemek için diyet desteği

Bu önerilere rağmen şikayetlerde ilerleme varsa, vakit kaybetmeden hekime başvurmak gerekir. Zamanında müdahale edilen olgularda hem kozmetik hem fonksiyonel olarak başarılı sonuçlar alınabilir.

Sonuç

Venöz yetmezlik, erken tanındığında kontrol altına alınabilen ancak gecikildiğinde yaşam kalitesini ciddi oranda bozan bir hastalıktır. Gerek medikal gerekse girişimsel yöntemlerle her evreye yönelik çözümler mümkündür. Uygun tedavi yaklaşımı ise hastanın damar yapısına, şikayet düzeyine ve yaşam tarzına göre belirlenmelidir. Alanında uzman bir kalp ve damar cerrahı tarafından yapılacak değerlendirme, sürecin sağlıklı ilerlemesi açısından belirleyici olacaktır.

İstanbul’da kendi Muayenehanesinde hasta kabul eden Doç. Dr. Macit Bitargil, bu alanda birçok farklı yöntemi bir arada kullanarak hastalarına kapsamlı tedavi alternatifleri sağlamaktadır. Detaylı bilgi ve randevu için iletişime geçebilirsiniz..

Sık Sorulan Sorular (SSS)

[1] https://journals.sagepub.com/doi/10.1258/phleb.2009.009031